Rok 2019


Podczas 67. posiedzenia posłowie zdecydowali o ustanowieniu patronów 2019 roku. Uhonorowani w ten sposób będą:

Gustaw Herling-Grudziński, Anna Walentynowicz, Stanisław Moniuszko,

a także wydarzenia:

Unia Lubelska, Powstania Śląskie

Gustaw Herling-Grudziński - jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy XX wieku, dziennikarz, eseista, krytyk literacki, tłumacz. W uchwale Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie ustanowienia roku 2019 Rokiem Gustawa Herlinga-Grudzińskiego napisano: „Losy i twórczość Gustawa Herlinga-Grudzińskiego stanowią świadectwo cierpień i czynów człowieka, któremu przyszło przeżyć czasy totalitarnej przemocy i kryzysu wartości.[…] Książka „Inny świat” była pierwszym w literaturze światowej, artystycznie doskonałym, pełnym miłosierdzia oraz nadziei świadectwem martyrologii więźniów sowieckiego łagru. Napisał ją zaledwie 30-letni autor, który sam doświadczył okrucieństwa komunistycznego miejsca kaźni.” 

Gustaw Herling-Grudziński urodził się 20 maja 1919 roku w Kielcach. Tutaj uczęszczał do Gimnazjum im. Mikołaja Reja. Po jego ukończeniu dwa lata (1937-1939) studiował filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim. Debiutował reportażami w piśmie warszawskiej młodzieży szkolnej  „Kuźnia Młodych”  (1935). Artykuły i recenzje publikował w czasopismach „Pion”, „Ateneum”, „Nowy Wyraz”, „Orka na Ugorze”; był członkiem Warszawskiego Koła Polonistów. 15 października 1939 roku z grupą kolegów założył  Polska Ludową Akcje Niepodległościową (PLAN) – jedną z pierwszych organizacji konspiracyjnych. W listopadzie jako emisariusz PLAN wyruszył na Zachód przez Litwę. Z braku środków przerwał podróż we Lwowie. W poszukiwaniu pracy  dotarł do Grodna, gdzie  znalazł zatrudnienie w Teatrze Kukiełek M. i J. Jaremów.  W marcu 1940 roku próbował przedostać się na Litwę, ale został aresztowany przez NKWD przy przekraczaniu niemiecko-sowieckiej linii demarkacyjnej. Oskarżono go o szpiegostwo i skazano na 5 lat pobytu w obozach. Od czerwca do listopada przebywał w więzieniach w Witebsku, Leningradzie i Wołgogradzie.  Potem został przewieziony do obozu pracy w Jercewie koło Archangielska.  Po dramatycznej głodówce,  20 stycznia 1942 roku został zwolniony na mocy układu Sikorski-Majski. Wstrząsający opis obozowego życia zawarł w książce „Inny świat”.

12 marca 1942 roku udało mu się dołączyć do Armii Polskiej gen. Andersa, z którą  dotarł do Włoch. W maju 1944 roku jako radiotelegrafista 3. Dywizji Strzelców Karpackich wziął udział w bitwie pod Monte Cassino, odznaczony krzyżem Virtuti Militari. Po wojnie nie wrócił do Polski. Początkowo zamieszkał w Rzymie. W 1945 roku opublikował zbiór szkiców „Żywi i umarli”, był członkiem zarządu rzymskiej sekcji polskiego Pen Clubu, współzałożycielem miesięcznika literackiego „Kultura” i Instytutu Literackiego. Nie zdecydował się na wyjazd do Francji z redakcją „Kultury”. W 1948 roku przeniósł się do Londynu, gdzie współpracował z tygodnikiem „Wiadomości”. Po śmierci żony Krystyny, pod koniec 1952 roku przeniósł się do Monachium. Kierował działem kulturalnym Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. W 1955 roku zamieszkał na stałe w Neapolu. Jego żoną została Lidia Croce, córka włoskiego filozofa. Współpracował z włoskimi pismami (m. in. „Il Mondo”,  „Il Corriera della Sera”, „La Fiera Letteraria”). W latach 1957-96 ponownie współpracował z „Kulturą” jako jej włoski korespondent i autor. Wspierał opozycję demokratyczna w Polsce (KOR, PPN) i publikacje poza cenzurą.

W PRL informacje na temat Herlinga-Grudzińskiego objęte były cenzurą. Ukazywały się tylko poza nią. Jego najsłynniejsza książka, „Inny świat”, jedno z pierwszych i najdoskonalszych dzieł poświęconych tematyce łagrowej, wydana została w Londynie w 1951 roku. Dwa lata później, również w Londynie, ukazała się po polsku. W Polsce oficjalnie została wydana dopiero w 1988 roku. Gustaw Herling-Grudziński odwiedził Polskę w maju 1991 roku. Odbierając doktorat honoris causa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu powiedział: „Przestałem być pisarzem emigracyjnym, a stałem się pisarzem polskim mieszkającym w Neapolu”. W 1998 roku został uhonorowany Orderem Orła Białego.

Gustaw Herling-Grudziński zmarł 4 lipca 2000 roku w Neapolu i tam został pochowany.

W bibliotece szkolnej znajdziecie następujące książki tego autora: „Inny świat. Zapiski sowieckie”, „Dziennik pisany nocą 1973-1979”, „Żywi i umarli. Szkice literackie”. Zapraszamy do lektury.

 

Anna Walentynowicz (ur. 15 sierpnia 1929 w Siennem, zm. 10 kwietnia 2010 w Smoleńsku) – urodzona w ukraińskiej rodzinie, polska działaczka społeczna, opozycjonistka w PRL, działaczka Wolnych Związków Zawodowych, współzałożycielka NSZZ „Solidarność”. Dama Orderu Orła Białego.

Zginęła w katastrofie polskiego samolotu Tu-154M w Smoleńsku 10 kwietnia 2010 w drodze na obchody 70. rocznicy zbrodni katyńskiej.

 

 

Stanisław Moniuszko(ur. 5 maja 1819 w Ubielu, zm. 4 czerwca 1872 w Warszawie) – polski kompozytor, dyrygent, pedagog, organista; autor ponad 268 pieśni, a także wielu oper, operetek, baletów i muzyki kościelnej. Tworzył muzykę nacechowaną narodowo, wplatając w swoje kompozycje wyraziste elementy folkloru polskiego (melodie i tańce ludowe) oraz wykorzystując utwory polskich poetów (m.in. Jana Kochanowskiego, Adama Mickiewicza). Do jego najsłynniejszych dzieł należą opery: HalkaStraszny dwór i Paria. Jeden z najwybitniejszych kompozytorów polskiego romantyzmu. Jest nazywany ojcem „polskiej opery narodowej”.

 

Unia Lubelskaporozumienie pomiędzy stanami Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego zawarte 1 lipca 1569 na sejmie walnym w Lublinie. Określana jako unia realna, w odróżnieniu od poprzednich, wiążących oba państwa tylko osobą władcy (unia personalna). Została przyjęta 28 czerwca, a podpisana 1 lipca 1569, ostatecznie ratyfikowana przez króla 4 lipca 1569. W jej wyniku powstało państwo znane w historiografii jako Rzeczpospolita Obojga Narodów – ze wspólnym monarchą, herbem, sejmem, walutą, polityką zagraniczną i obronną – zachowano odrębny skarb, urzędy, wojsko i sądownictwo.

 

Powstania Śląskietrzy konflikty zbrojne na Górnym Śląsku, które miały miejsce w latach 1919–1921 między ludnością polską i niemiecką. Odbyły się one w okresie formowania się Państwa Polskiego po zakończeniu I wojny światowej. 

 

Rok 2018


Podczas 43. posiedzenia Sejmu posłowie zdecydowali o ustanowieniu patronów 2018 roku.

Patronami roku ustanowiono:

Zbigniewa Herberta, Irenę Sendlerową, arcybiskupa Ignacego Tokarczuka

 

oraz wydarzenia:

100-lecie odzyskania przez Polskę Niepodległości, Powstanie Wielkopolskie,

Konfederację Barską, Prawa Kobiet

 

Zbigniew Herbert(ur. 29 października 1924 we Lwowie, zm. 28 lipca 1998 w Warszawie) – polski poeta, eseista, dramaturg, twórca słynnego cyklu poetyckiego „Pan Cogito”, autor słuchowisk; pośmiertnie odznaczony Orderem Orła Białego. Z wykształcenia ekonomista, prawnik i filozof. Laureat ponad dwudziestu nagród literackich. Od końca lat 60. XX w. był jednym z najpoważniejszych pretendentów do Literackiej Nagrody Nobla. Jego książki zostały przetłumaczone na 38 języków.

 

Irena Sendlerowa(ur. 15 lutego 1910 w Warszawie, zm. 12 maja 2008 tamże) – polska działaczka społeczna i charytatywna, członkini PPS i kierowniczka referatu dziecięcego Rady Pomocy Żydom („Żegoty”). Sprawiedliwa wśród Narodów Świata, dama Orderu Orła Białego i Orderu Uśmiechu. Od początku II wojny światowej zaangażowała się w niesienie pomocy Żydom. W październiku 1943 została aresztowana przez Gestapo, jednak „Żegocie” udało się ją uwolnić. W czasie powstania warszawskiego była sanitariuszką w jednym z powstańczych punktów sanitarnych na Mokotowie. Po wojnie pracowała w opiece społecznej i średnim szkolnictwie medycznym. Przez długie lata jej działalność podczas okupacji była nieznana. W latach 2007 i 2008 jej kandydatura została zgłoszona do Pokojowej Nagrody Nobla.

 

Ignacy Tokarczuk(ur. 1 lutego 1918 w Łubiankach Wyższych, zm. 29 grudnia 2012 w Przemyślu) – polski duchowny rzymskokatolickidoktor filozofiibiskup diecezjalny przemyski w latach 1966–1993 (w latach 1992–1993 arcybiskup metropolita), w latach 1991–1992 arcybiskup ad personam, od 1993 arcybiskup senior archidiecezji przemyskiej. Kawaler Orderu Orła Białego.

 

 

100-lecie odzyskania przez Polskę Niepodległości - Narodowe Święto Niepodległości to dla Polaków jedno z najważniejszych świąt państwowych.  Po 123 latach zaborów – niewoli naznaczonej walką, cierpieniem i wysiłkiem wielu pokoleń Polek i Polaków – nasz kraj odzyskał suwerenność. Podczas dorocznych obchodów 11 listopada czcimy pamięć tych, którym zawdzięczamy własne państwo, którym udało się podnieść kraj z ogromnych zniszczeń I wojny światowej, stworzyć warunki rozwoju ekonomicznego, modernizacji gospodarczej i cywilizacyjnej. Rok 2018 wyznacza rocznicę szczególną – jest to bowiem już setna rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości.

 

Powstanie Wielkopolskie powstanie polskich mieszkańców Prowincji Poznańskiej przeciwko Rzeszy Niemieckiej, toczące się na przełomie lat 1918–1919. Polacy domagali się powrotu ziem zaboru pruskiego do Rzeczypospolitej, umacniającej swoją niepodległość. Powstanie wybuchło 27 grudnia 1918 w Poznaniu, w czasie wizyty powracającego do Polski Ignacego Jana Paderewskiego. 26 grudnia Paderewski wygłosił przemówienie do swoich rodaków licznie zgromadzonych przed hotelem Bazar. Nazajutrz 27 grudnia swoją paradę wojskową na Świętym Marcinie urządzili Niemcy – zrywano polskie i koalicyjne flagi, napadano na polskie instytucje – doszło do zamieszek, w wyniku których wywiązała się walka, podjęta następnie przez oddziały kierowane przez Polską Organizację Wojskową Zaboru Pruskiego. Powstanie zakończyło się 16 lutego 1919 roku rozejmem w Trewirze, który rozszerzał na front powstańczy zasady rozejmu w Compiègne z 11 listopada 1918 kończącego I wojnę światową. Było to jedno z czterech, obok powstania wielkopolskiego 1806 roku, powstania sejneńskiego w 1919 roku i II powstania śląskiego w 1920 roku, zwycięskich powstań w dziejach Polski. Pierwsze z polskich powstań z tamtego okresu, które umożliwiło realizację wszystkich założonych celów.

 

Konfederacja Barska(1768–1772) – zbrojny związek szlachty polskiej, utworzony w Barze na Podolu 29 lutego 1768 roku z zaprzysiężeniem aktu założycielskiego w obronie wiary katolickiej i niepodległości Rzeczypospolitej, skierowany przeciwko kurateli Imperium Rosyjskiego, królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu i popierającym go wojskom rosyjskim. Celem konfederacji było zniesienie ustaw narzuconych przez Rosję, a zwłaszcza tych dających równouprawnienie innowiercom. Przez niektórych historyków uważana jest za pierwsze polskie powstanie narodowe.

 

Prawa Kobietuprawnienia i wolności kobiet oraz dziewcząt w danym społeczeństwie. W niektórych regionach prawa kobiet są zinstytucjonalizowane i wspierane przez prawo, miejscowe zwyczaje i zachowania, podczas gdy w innych są ignorowane i łamane. Prawa kobiet różnią się od ogólnie rozumianej kwestii praw człowieka wskazaniem uwarunkowanego historią i tradycją słabszego egzekwowania praw kobiet i dziewcząt niż praw mężczyzn i chłopców. Kwestie najczęściej wiązane z prawami kobiet zawierają m.in. prawo do: integralności i autonomii cielesnej, do czynnego i biernego prawa wyborczego, do sprawowania funkcji publicznych, do pracy, do sprawiedliwej i równej z mężczyznami płacy, do edukacji, do służby wojskowej, do zawierania umów, do wolności w dziedzinie rodzinnej, rodzicielskiej i religijnej.

 

Rok 2017

Sejm ustanowił rok 2017 Rokiem sześciu patronów:

Josepha Conrada, marszałka Józefa Piłsudskiego, Adama Chmielowskiego,

błogosławionego Honorata Koźmińskiego i Tadeusza Kościuszki;

rok 2017 będzie też Rokiem Rzeki Wisły.

Joseph Conrad, właściwie Józef Teodor Konrad Korzeniowski herbu Nałęcz (1857-1924) ), syn polskich patriotów – Apolla Korzeniowskiego i Eweliny z Bobrowskich, to człowiek trzech kultur, wielki pisarz angielski i Europejczyk. W grudniu 2017 obchodzić będziemy 160. rocznicę Jego urodzin. „Był on pisarzem uniwersalnym, podejmował tematy ważne dla Starego Kontynentu. Już ponad 100 lat temu nakreślił wizję Europy bez granic, stanowiącą podstawę trwałego pokoju między europejskimi narodami,” napisali posłowie w uchwale. Dzięki swojemu dorobkowi literackiemu „zajmuje niekwestionowaną pozycję klasyka literatury nowoczesnej, który zmienił oblicze prozy powieściowej”.

Józef Konrad Korzeniowski urodził się 3 grudnia 1857 roku w Berdyczowie, na Ukrainie. Jego ojciec, Apollo Korzeniowski, wybitny działacz niepodległościowy, został aresztowany w 1861 roku i wraz z żoną zesłany do Wołogdy, w północnej Rosji. Kiedy Józef miał osiem lat, zmarła jego matka. Ojca zwolniono z zesłania, ale był już śmiertelnie chory. Konrad wychowywał się przez parę lat we Lwowie i Krakowie.

Kiedy miał lat siedemnaście, wyjechał do Francji, gdzie zaczął pracę marynarza. Nie był emigrantem z wyboru, ale z konieczności. Gdyby został w kraju, jako poddany rosyjski i syn skazańców musiałby odbyć długoletnią służbę wojskową w armii carskiej.

W roku 1878 odmówiono mu przedłużenia paszportu, więc nie mógł już służyć w marynarce francuskiej. Podjął pracę na statkach angielskich i tak w wieku lat dwudziestu zaczął poznawać język, w którym napisał później książki, stanowiące dziś chlubę literatury angielskiej. Rozpoczął równocześnie karierę marynarza brytyjskiego, którą zakończył w stopniu kapitana. Była to dla Polaka kariera niezwykła. Pływał - zwykle na żaglowcach - przez kilkanaście lat po morzach i oceanach całego globu.

Pierwszą swoją powieść, „Szaleństwo Almayera”, ogłosił w roku 1895. Stał się więc pisarzem dopiero w wieku dojrzałym. Wkrótce potem ożenił się z Angielką i zamieszkał na wsi niedaleko Londynu.

Napisał jeszcze czternaście powieści i osiem tomów opowiadań. Zasłynął jako pisarz morski. Utwory „Murzyn z załogi Narcyza” czy „Tajfun” są uważane za czołowe osiągnięcia literatury marynistycznej. Akcja większości utworów Conrada nie toczy się jednak na morzach, lecz w krajach Dalekiego Wschodu, także Afryce i Ameryce Łacińskiej, najczęściej jednak we Francji, Anglii i krajach Europy. Bohaterami jego książek są Anglicy, Francuzi, Włosi, Niemcy, Polacy, Norwegowie, Hiszpanie, Holendrzy. Właśnie z tego względu można Conrada nazwać pisarzem prawdziwie europejskim, bo podejmuje w swoich książkach tematy ważne i typowe dla naszego kontynentu.

W Polsce jedną z najbardziej znanych jego powieści jest „Lord Jim”, książka opowiadająca o oficerze marynarki, który opuścił powierzony sobie statek. Określana jest jako jedno z kluczowych dzieł światowej prozy XX wieku. W naszym wykazie lektur znalazło sięJądro ciemności”, jeden z najbardziej znanych utworów literatury nowoczesnej, analizowany przez miliony studentów na całym świecie.

Joseph Conrad-Korzeniowski był człowiekiem trzech kultur: polskiej, francuskiej i angielskiej. Poruszał się zresztą swobodnie również po obszarach innych kultur europejskich. Znał dobrze literaturę polską, zwłaszcza romantyków, spośród których najbardziej cenił Słowackiego. Wielcy francuscy pisarza-realiści, jak Flaubert i Maupassant, byli dla niego głównymi wzorami literackimi. Conrad znał też doskonale historię Francji.

Stał się klasykiem angielskiej prozy, chociaż w jego angielszczyźnie słychać było obcy akcent - wpływ języka polskiego i francuskiego.

 


Marszałek Józef Piłsudski to polski działacz społeczny i niepodległościowy, twórca Legionów Polskich, naczelny wódź Armii Polskiej, naczelnik państwa w latach 1918-1922, pierwszy marszałek Polski. W tym roku mija150. rocznica Jego urodzin. W sejmowej uchwale napisano, że „stał się symbolem nieugiętej walki o niepodległość oraz przykładem dla kolejnych pokoleń polskich patriotów”.

Adam Chmielowski to Święty Brat Albert, założyciel zgromadzenia albertynów i albertynek, malarz, święty Kościoła katolickiego znany z pracy dla biednych i bezdomnych. W ubiegłym roku minęła setna rocznica Jego śmierci. W tym roku mija 130 lat od chwili przywdziania przez Niego habitu.

Honorat Koźmiński, właściwie Florentyn Wacław Jan Stefan Koźmiński to polski kapucyn, teolog, prezbiter, założyciel wielu zgromadzeń zakonnych, błogosławiony Kościoła rzymskokatolickiego, w październiku 1988 r. beatyfikowany przez papieża Jana Pawła II.

Tadeusz Kościuszko to polski i amerykański generał, uczestnik wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych, Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej w czasie insurekcji kościuszkowskiej, polskiego powstania narodowego przeciw Rosji i Prusom w 1794 roku. W 2017 roku minie 200 lat od Jego śmierci.

Rok 2017 ma być również Rokiem Rzeki Wisły. 550 lat temu, w wyniku postanowień II pokoju toruńskiego Polska odzyskała panowanie nad całym biegiem żeglownej Wisły. Ustanawiając rok 2017 Rokiem Rzeki Wisły "Sejm oddaje hołd pokoleniom rodaków, którzy dzięki Wiśle i w oparciu o nią budowali tożsamość i potęgę Państwa Polskiego".

 

Rok 2016 - Cichociemni


CICHOCIEMNI

Cichociemni – żołnierze, partyzanci Polskich Sił Zbrojnych desantowani do okupowanej Polski podczas II wojny światowej w celu prowadzenia nieregularnej walki z niemieckim okupantem oraz organizowania i szkolenia polskiego ruchu oporu w kraju. Pierwszy skok do Polski miał miejsce w nocy z 15 na 16 lutego 1941 roku w Dębowcu w powiecie cieszyńskim (operacja lotnicza nosiła kryptonim „Adolphus”), ostatni - 27 grudnia 1944 roku. Z trzystu szesnastu przerzuconych do Polski cichociemnych zginęło stu trzech.

Cichociemni nie byli zwartą formacją bojową ani batalionem powietrznodesantowym. Był to zespół żołnierzy polskich, którzy po klęsce Francji przedostali się do Anglii i tam zgłosili ochotniczo swój akces do dalszej walki w okupowanym kraju. Dużą energię w organizowaniu powietrznej łączności z krajem wykazało dwóch kapitanów: Jan Górski i Maciej Kalenkiewicz.

Przed wybuchem wojny polskie doświadczenia spadochroniarskie były mniej niż skromne: we wrześniu 1937 roku zorganizowano w Legionowie pierwszy wojskowy kurs spadochronowy, ale miał on raczej charakter sportowy niż wojskowy, jesienią 1938 w czasie manewrów na Wołyniu zrzucono kilkunastoosobowy pierwszy dywersyjny oddział spadochronowy, w maju 1939 roku utworzono Wojskowy Ośrodek Spadochronowy w Bydgoszczy, w sierpniu zaś pokaz działań grupy dywersyjnej zrzuconej na spadochronach pomiędzy Tłuszczem a Mińskiem Mazowieckim. Wobec tak skromnych przedwrześniowych doświadczeń, kapitanowie Górski i Kalenkiewicz musieli studiować materiały wywiadowcze o organizacji niemieckich wojsk spadochronowych, które już wkrótce miały pokazać swoje walory podczas kampanii zachodniej. Po klęsce Francji obaj zapaleńcy zostali ewakuowani do Anglii i tam powrócili do swoich wcześniejszych koncepcji, modyfikując je i rozszerzając o nowe elementy. W październiku 1940 kpt. Kalenkiewicz zorganizował pierwszy polski kurs spadochronowy w brytyjskim ośrodku Ringway, koło Manchesteru. Dwutygodniowe szkolenie ukończyło 12 uczestników, z których każdy wykonał cztery skoki ze spadochronem, w tym jeden nocny.

Oddział VI Sztabu Naczelnego Wodza przystąpił więc do cichego werbunku i szkolenia cichociemnych. Równolegle rozpoczęto kursy w Wyższej Szkole Wojennej oraz Szkole Oficerów Wywiadowczych w Londynie. Część absolwentów tych kursów miała odlecieć do Polski. Wśród zgłaszających się ochotników byli żołnierze wszystkich rodzajów broni: saperzy, łącznościowcy, lotnicy, pancerniacy i ułani. W wyniku rekrutacji prowadzonej przez Oddział VI, do służby w kraju zgłosiło się: 1 generał, 112 oficerów sztabowych, 894 oficerów młodszych, 592 podoficerów, 771 szeregowych, 15 kobiet, 28 kurierów cywilnych. Razem 2413 kandydatów, spośród których 703 ukończyło kurs spadochronowy.

Cichociemni trafiali praktycznie na wszystkie odcinki walki prowadzonej przez Armię Krajową. Byli żołnierzami Związku Odwetu, Kedywu, Wachlarza, walczyli w oddziałach partyzanckich wszystkich Okręgów, pracowali w wywiadzie, sabotażu, legalizacji i dywersji. Byli doskonałą kadrą, która potrafiła przekazać swoją wiedzę na licznych kursach i w szkołach podchorążych organizowanych w okupowanej Polsce. Wszędzie, gdzie rzucił ich rozkaz, wyróżniali się wyszkoleniem, bojową postawą, profesjonalnym podejściem do powierzonych im zadań.

 

Tekst przysięgi cichociemnych

 W obliczu Boga Wszechmogącego i Najświętszej Marii Panny, jako żołnierz powołany do służby specjalnej przysięgam, że poświęconego mi sprzętu, poczty i pieniędzy strzec będę nie tylko jako dobra państwowego, ale i jako środków i pieniędzy przeznaczonych dla odzyskania wolności Ojczyzny, a tajemnicy służby specjalnej dochowam, nawet wobec moich przełożonych i kolegów w konspiracji i nie zdradzę jej nikomu, aż do końca wojny. Tak mi Panie Boże dopomóż.

  

O cichociemnych powstały filmy dokumentalneCichociemni z 1989 (scenariusz i reżyseria Marek Widarski; wystąpili w nim Stefan Bałuk, Michał Goszczyński, Bronisław Czepczak vel Górecki, Stefan Ignaszak, Stanisław Jankowski, Wacław Kopisto, Tomasz Kostuch, Józef Nowacki, Ludwik Witkowski), My cichociemni. Głos żyjących z 2008 (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski), Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń z 2013 (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak). O losach fikcyjnej grupy cichociemnych opowiada serial telewizyjny pt. Czas honoru, emitowany w telewizji polskiej od 2008 roku.

Niektórzy z cichociemnych

  • Stefan Bałuk ps. „Starba”, fotograf i fotoreporter wojenny, oficer w plutonie „Agaton” batalionu „Pięść” Zgrupowania „Radosław”, generał brygady
  • Adam Borys ps. „Pług”, „Dyrektor”, podpułkownik, organizator i dowódca oddziału „Agat” – „Pegaz” – „Parasol”, w powstaniu warszawskim dowódca batalionu „Parasol”
  • Antoni Chmielowski, ps. „Chełmoński”, „Głowacki”, „Hulewicz”, „Wołk”, „Wroński”, szef wywiadu wojskowego Obszaru Lwowskiego AK, szef Oddziału II NIE we Lwowie
  • Antoni Iglewski ps. „Antoni”, „Igła”, „Ponar”, „Suseł”, „Nieczuja”, „Vanadi”, „Kujawiak”, „Mazecki”, porucznik, dowódca samodzielnego partyzanckiego Baonu Szturmowego „Suszarnia” 106. dywizji AK.
  • Zdzisław Jeziorański ps. „Zych”, „Jan Nowak”, porucznik
  • Eugeniusz Kaszyński ps. „Zygmunt”, „Nurt”, major, komendant Zgrupowania nr 1 Zgrupowań Partyzanckich Kedywu Okręgu Radomsko-Kieleckiego AK „Ponury” w Górach Świętokrzyskich, po odwołaniu „Ponurego” dowódca zgrupowań
  • Władysław Kochański ps. „Bomba”, „Wujek”, kapitan, dowódca oddziału partyzanckiego AK, jeden z przywódców polskiej samoobrony na Wołyniu
  • Wacław Kopisto ps. „Kra”, major, oficer Wachlarza i 27 Wołyńskiej DP AK, uczestnik akcji pińskiej
  • Bolesław Kontrym ps. „Żmudzin”, „Biały”, „Bielski”, „Cichocki”, major, dowódca III odcinka Wachlarza, szef służby śledczej w Głównym Inspektoracie PKB, uczestnik powstania warszawskiego, skazany na karę śmierci i stracony w styczniu 1953
  • Elżbieta Zawacka ps. „Zo”, „Zoya”, generał brygadyprofesor, jedyna kobieta wśród cichociemnych
  • Kazimierz Iranek-Osmecki, ps."Makary", "Pstrąg", Szef Oddziału II Komendy Głównej AK, płk dypl. 

 

źródło: wikipedia

więcej informacji: wikipedia, Cichociemni-encyklopedia 


Rok 2016 - Henryk Sienkiewicz


HENRYK SIENKIEWICZ (1846 - 1916)

Henryk Sienkiewicz to jeden z najwybitniejszych, a także jeden z najpopularniejszych do dziś pisarzy polskich. Był powieściopisarzem, nowelistą, publicystą, angażował się w działalność społeczną i filantropijną. Pochodził ze zubożałej rodziny ziemiańskiej. Studiował w warszawskiej Szkole Głównej, na początku prawo i medycynę, później przeniósł się na wydział filologiczno-historyczny. Dużo podróżował, m.in. po Europie, Ameryce i Afryce. Współpracował z prasą jako felietonista, poruszając w artykułach tematykę społeczną i kulturalną, zajmując się analizą życia wszystkich warstw społeczeństwa.

 

Henryk Sienkiewicz urodził się 5 maja 1846 r. w Woli Okrzejskiej na Podlasiu. Pochodził ze zubożałej rodziny ziemiańskiej. Od 1855 roku przebywał w Warszawie, gdzie uczęszczał do gimnazjum, a później studiował w Szkole Głównej. W 1871 roku przerwał naukę nie złożywszy egzaminów końcowych. W latach 1872-1887 pracował jako reporter i felietonista w prasie warszawskiej, później został współwłaścicielem dwutygodnika "Niwa".

W latach 1876-1878 przebywał jako korespondent "Gazety Polskiej" w Ameryce Północnej (głównie w Kalifornii). Od 1881 r. często wyjeżdżał za granicę do włoskich, austriackich, francuskich uzdrowisk, ze względu na zły stan zdrowia żony, a później także swój.

Po dwudziestu pięciu latach pracy literackiej stał się najpopularniejszym pisarzem polskim. W uznaniu jego zasług w 1900. roku obchodzono uroczyście jubileusz pracy twórczej Henryka Sienkiewicza, a społeczeństwo ofiarowało mu majątek ziemski w Oblęgorku pod Kielcami, w którym Sienkiewicz lubił od 1902 roku spędzać letnie miesiące. Miarą popularności międzynarodowej jest fakt otrzymania przez twórcę w 1905 roku Nagrody Nobla w dziedzinie literatury.

Sienkiewicza bardzo żywo zajmowały kwestie społeczne; występował z licznymi inicjatywami mającymi rozwiązać palące problemy życia społecznego, m.in. był współorganizatorem Kasy im. Mianowskiego, prezesem Warszawskiej Kasy Przezorności dla Literatów i Dziennikarzy. Także sanatorium przeciwgruźlicze na Bystrem w Zakopanem zawdzięcza swoje istnienie m.in. Sienkiewiczowi. W czasie pierwszej wojny światowej przebywał w Vevey, w Szwajcarii, gdzie zorganizował (wspólnie m.in. z Ignacym Paderewskim) Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Zmarł w tym właśnie mieście 15 listopada 1916 roku.

Henryk Sienkiewicz jest autorem wielu nowel, podejmujących różnorodną problematykę. Opisywał w nich m. m dramatyczne losy wsi pouwłaszczeniowej ("Szkice węglem"), zastanawiał się nad kwestią wychowania wiejskich dzieci ("Janko Muzykant"). Podjął temat tragicznego, zmarnowanego życia polskich emigrantów w Ameryce ("Za chlebem") i tęsknoty za ojczyzną ("Latarnik"). Poruszył także egzotyczny dla ówczesnego polskiego czytelnika problem zagłady indiańskiego plemienia ("Sachem").

Charakterystyczne dla pisarstwa Sienkiewicza było zainteresowanie przeszłością Polski. Jak nikt inny potrafił on wyśmienitą sztuką opowiadania połączyć elementy historyczne z fikcją literacką. Jego najsłynniejsze powieści historyczne to: "Trylogia", "Quo vadis" i "Krzyżacy". "Trylogia" to cykl, na który składają się trzy dzieła: "Ogniem i mieczem", "Potop" i "Pan Wołodyjowski". Tłem akcji uczynił Sienkiewicz te wydarzenia z przeszłości ojczyzny, które przedstawiały ją jako państwo silne, potrafiące przezwyciężyć wszelkie trudności (okres wojen kozackich, najazdu Szwedów i walk z Turcją). Takie ujęcie miało olbrzymie znaczenie w czasach zaborów i przyczyniło się do wielkiej popularności utworów Sienkiewicza wśród czytelników.

Podobne motywy (ku pokrzepieniu serc) kierowały autorem w czasie pisania "Krzyżaków", tekstu opartego na "Kronikach" Jana Długosza i innych dokumentach historycznych. Powstał doskonale nakreślony obraz średniowiecznej Polski (zawierający m. in. opis obyczajów rycerskich oraz sugestywną relację z bitwy pod Grunwaldem) z czasu wojen krzyżackich. Pisarz, sprawnie prowadząc akcję i kreśląc wyraziste postaci, pokazał mądrą politykę Jagiełły i budzenie się świadomości narodowej w Polakach.

Powieść "Quo vadis" to z kolei utwór, którego akcja toczy się w starożytnym Rzymie. Na podstawie głównego wątku - miłości Rzymianina i chrześcijanki - autor pokazał upadek świata starożytnego i narodziny potęgi chrześcijańskiej. W dziele zawarte zostały liczne aluzje do sytuacji politycznej Polski.

Sienkiewicz jest również autorem popularnej do dziś powieści przygodowej dla młodzieży "W pustyni i w puszczy". Barwnie i zajmująco napisany utwór przedstawia dwójkę dzieci, Polaka i Angielkę, przemierzających Afrykę w czasie powstania Mahdiego w Sudanie.

Dzieła Henryka Sienkiewicza, mimo krytycznych opinii, wciąż cieszą się zainteresowaniem czytelników w kraju i za granicą. Warto także wspomnieć o ekranizacjach utworów, zwłaszcza "Krzyżaków" i "Trylogii", które wpisały się w historię polskiego kina.

 

źródło: http://sienkiewicz.mnki.pl/pl/henryk_sienkiewicz/biografia/

więcej informacji: https://pl.wikipedia.org/wiki/Henryk_Sienkiewicz

http://culture.pl/pl/tworca/henryk-sienkiewicz


Rok 2016 - Feliks Nowowiejski


FELIKS NOWOWIEJSKI (1877 - 1946)

Feliks Nowowiejski (ur. 7 lutego 1877 w Wartemborku – obecnie Barczewo - na Warmii, zm. 18 stycznia 1946 w Poznaniu) – polski kompozytor, dyrygent, pedagog, organista-wirtuoz, organizator życia muzycznego, szambelan papieski.

Rodzice przekazali synowi umiłowanie pieśni, zwłaszcza kościelnych i ludowych. Nowowiejski kształcił się początkowo w szkole przyklasztornej w Świętej Lipce, gdzie objawił talent muzyczny grając na fortepianie, skrzypcach i organach oraz waltorni i wiolonczeli, a także podejmując pierwsze próby kompozytorskie. W roku 1898 za marsz "Pod sztandarem pokoju" otrzymał I nagrodę stowarzyszenia The British Musician. Swą wiedze muzyczną doskonalił w Konserwatorium Sterna w Berlinie, w Szkole Muzyki Kościelnej w Regensburgu (Ratyzbona), Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Berlinie i tamtejszym Królewskim Uniwersytecie im. Fryderyka Wilhelma. Wśród jego nauczycieli znajdowali się m.in. Max Bruch i Ernest Edward Taubert (kompozycja) oraz Otto Dienel i Joseph Renner (organy). Podczas studiów Nowowiejski dwukrotnie otrzymał prestiżową nagrodę im. Giacomo Meyerbeera - w roku 1902 za oratorium "Powrót syna marnotrawnego" i w roku 1904 za Symfonię h-moll. W tym czasie powstało najsłynniejsze dzieło Nowowiejskiego: "Quo vadis" - oratorium inspirowane powieścią Henryka Sienkiewicza, które miało pierwsze wykonanie w roku 1909 w Amsterdamie, a następnie (tylko do roku 1939) prezentowane było około 200. razy w miastach Europy, Ameryki Północnej i Południowej.

Na początku swej kariery Nowowiejski działał na terenie Berlina. Tam, jako kompozytor i dyrygent, nawiązał bliskie kontakty z zespołami śpiewaczymi złożonymi z polskich emigrantów, które pielęgnowały ojczystą mowę, tradycje i pieśni. Dla Nowowiejskiego, poruszającego się dotychczas głównie w kręgu kultury języka niemieckiego, owe związki z polskością stały się istotnym impulsem do pobudzenia poczucia tożsamości narodowej i jednoznacznego określenia się Polakiem.

Będąc już dyrektorem Towarzystwa Muzycznego w Krakowie i organizatorem życia koncertowego w tym mieście działał jako dyrygent, pedagog i organista; prowadził też wykonania swoich utworów za granicą. Na lata krakowskie przypadło skomponowanie "Roty" do wiersza Marii Konopnickiej dla uświetnienia pięćsetlecia bitwy pod Grunwaldem i odsłonięcia pomnika Władysława Jagiełły (1910). Podczas I Wojny Światowej Nowowiejski został wcielony do wojska pruskiego i pracował w berlińskiej orkiestrze garnizonowej. Po zakończeniu działań wojennych, pomimo intratnych propozycji ze strony m.in. Maxa Regera, który oferował mu objęcie klasy kompozycji w Konserwatorium Lipskim oraz branego pod uwagę osiedlenia się w Warszawie, w roku 1919 kompozytor związał się na stałe z Poznaniem.

W dwudziestoleciu międzywojennym Nowowiejski zacieśnił swoje kontakty z śpiewactwem, jako dyrygent poznańskich chórów i działacz Wielkopolskiego Związku Kół śpiewackich, członek komisji artystycznych i juror konkursów oraz zjazdów śpiewaczych. Z tych czasów datuje się także bogato reprezentowana twórczość chóralna. Powstawały pieśni patriotyczne, odwołujące się do narodowej dumy i polskiej historii, m.in. Bitwa pod Racławicami do słów Jerzego Żuławskiego (1925), Testament Bolesława Chrobrego do słów Edmunda Ligockiego (1924), Ojczyzna - Psalm 136 w tłumaczeniu Jana Kochanowskiego (1929). Bliskie związki artystyczne łączyły Nowowiejskiego z poznańską sceną operową dzięki wystawianym tam jego operom i baletom.

Ważną dziedziną twórczości Nowowiejskiego była muzyka symfoniczna, komponowana od wczesnej młodości do niemal ostatnich chwil życia, w tym cztery symfonie.

Wśród licznych odznaczeń Nowowiejskiego należy wskazać przede wszystkim Państwową Nagrodę Muzyczną (1935), godność Szambelana Papieskiego (1935) i Krzyż Komandorski Orderu "Polonia Restituta" (1936). Dla uhonorowania pamięci kompozytora jego imieniem nazwano Orkiestrę Symfoniczną w Olsztynie, Akademię Muzyczną w Bydgoszczy oraz szkoły muzyczne, m.in. w Gdańsku, Gnieźnie, Szczecinie i Tucholi. W Poznaniu działa Towarzystwo im. Feliksa Nowowiejskiego, które od roku 1994 jest organizatorem Międzynarodowego Konkursu Organowego.
 

więcej informacji: https://pl.wikipedia.org/wiki/Feliks_Nowowiejski,

http://culture.pl/pl/tworca/feliks-nowowiejski,

http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php/Feliks_Nowowiejski,

http://www.nowowiejski.pl/feliksnowowiejski.php?language=pl,

http://idn.org.pl/towmuz/biblioteka/htmliso/feliks_nowowiejski.html