CICHOCIEMNI

Cichociemni – żołnierze, partyzanci Polskich Sił Zbrojnych desantowani do okupowanej Polski podczas II wojny światowej w celu prowadzenia nieregularnej walki z niemieckim okupantem oraz organizowania i szkolenia polskiego ruchu oporu w kraju. Pierwszy skok do Polski miał miejsce w nocy z 15 na 16 lutego 1941 roku w Dębowcu w powiecie cieszyńskim (operacja lotnicza nosiła kryptonim „Adolphus”), ostatni - 27 grudnia 1944 roku. Z trzystu szesnastu przerzuconych do Polski cichociemnych zginęło stu trzech.

Cichociemni nie byli zwartą formacją bojową ani batalionem powietrznodesantowym. Był to zespół żołnierzy polskich, którzy po klęsce Francji przedostali się do Anglii i tam zgłosili ochotniczo swój akces do dalszej walki w okupowanym kraju. Dużą energię w organizowaniu powietrznej łączności z krajem wykazało dwóch kapitanów: Jan Górski i Maciej Kalenkiewicz.

Przed wybuchem wojny polskie doświadczenia spadochroniarskie były mniej niż skromne: we wrześniu 1937 roku zorganizowano w Legionowie pierwszy wojskowy kurs spadochronowy, ale miał on raczej charakter sportowy niż wojskowy, jesienią 1938 w czasie manewrów na Wołyniu zrzucono kilkunastoosobowy pierwszy dywersyjny oddział spadochronowy, w maju 1939 roku utworzono Wojskowy Ośrodek Spadochronowy w Bydgoszczy, w sierpniu zaś pokaz działań grupy dywersyjnej zrzuconej na spadochronach pomiędzy Tłuszczem a Mińskiem Mazowieckim. Wobec tak skromnych przedwrześniowych doświadczeń, kapitanowie Górski i Kalenkiewicz musieli studiować materiały wywiadowcze o organizacji niemieckich wojsk spadochronowych, które już wkrótce miały pokazać swoje walory podczas kampanii zachodniej. Po klęsce Francji obaj zapaleńcy zostali ewakuowani do Anglii i tam powrócili do swoich wcześniejszych koncepcji, modyfikując je i rozszerzając o nowe elementy. W październiku 1940 kpt. Kalenkiewicz zorganizował pierwszy polski kurs spadochronowy w brytyjskim ośrodku Ringway, koło Manchesteru. Dwutygodniowe szkolenie ukończyło 12 uczestników, z których każdy wykonał cztery skoki ze spadochronem, w tym jeden nocny.

Oddział VI Sztabu Naczelnego Wodza przystąpił więc do cichego werbunku i szkolenia cichociemnych. Równolegle rozpoczęto kursy w Wyższej Szkole Wojennej oraz Szkole Oficerów Wywiadowczych w Londynie. Część absolwentów tych kursów miała odlecieć do Polski. Wśród zgłaszających się ochotników byli żołnierze wszystkich rodzajów broni: saperzy, łącznościowcy, lotnicy, pancerniacy i ułani. W wyniku rekrutacji prowadzonej przez Oddział VI, do służby w kraju zgłosiło się: 1 generał, 112 oficerów sztabowych, 894 oficerów młodszych, 592 podoficerów, 771 szeregowych, 15 kobiet, 28 kurierów cywilnych. Razem 2413 kandydatów, spośród których 703 ukończyło kurs spadochronowy.

Cichociemni trafiali praktycznie na wszystkie odcinki walki prowadzonej przez Armię Krajową. Byli żołnierzami Związku Odwetu, Kedywu, Wachlarza, walczyli w oddziałach partyzanckich wszystkich Okręgów, pracowali w wywiadzie, sabotażu, legalizacji i dywersji. Byli doskonałą kadrą, która potrafiła przekazać swoją wiedzę na licznych kursach i w szkołach podchorążych organizowanych w okupowanej Polsce. Wszędzie, gdzie rzucił ich rozkaz, wyróżniali się wyszkoleniem, bojową postawą, profesjonalnym podejściem do powierzonych im zadań.

Tekst przysięgi cichociemnych

 W obliczu Boga Wszechmogącego i Najświętszej Marii Panny, jako żołnierz powołany do służby specjalnej przysięgam, że poświęconego mi sprzętu, poczty i pieniędzy strzec będę nie tylko jako dobra państwowego, ale i jako środków i pieniędzy przeznaczonych dla odzyskania wolności Ojczyzny, a tajemnicy służby specjalnej dochowam, nawet wobec moich przełożonych i kolegów w konspiracji i nie zdradzę jej nikomu, aż do końca wojny. Tak mi Panie Boże dopomóż.

O cichociemnych powstały filmy dokumentalne: Cichociemni z 1989 (scenariusz i reżyseria Marek Widarski; wystąpili w nim Stefan Bałuk, Michał Goszczyński, Bronisław Czepczak vel Górecki, Stefan Ignaszak, Stanisław Jankowski, Wacław Kopisto, Tomasz Kostuch, Józef Nowacki, Ludwik Witkowski), My cichociemni. Głos żyjących z 2008 (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski), Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń z 2013 (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak). O losach fikcyjnej grupy cichociemnych opowiada serial telewizyjny pt. Czas honoru, emitowany w telewizji polskiej od 2008 roku.

Niektórzy z cichociemnych

• Stefan Bałuk ps. „Starba”, fotograf i fotoreporter wojenny, oficer w plutonie „Agaton” batalionu „Pięść” Zgrupowania „Radosław”, generał brygady
• Adam Borys ps. „Pług”, „Dyrektor”, podpułkownik, organizator i dowódca oddziału „Agat” – „Pegaz” – „Parasol”, w powstaniu warszawskim dowódca batalionu „Parasol”
  
• Antoni Chmielowski, ps. „Chełmoński”, „Głowacki”, „Hulewicz”, „Wołk”, „Wroński”, szef wywiadu wojskowego Obszaru Lwowskiego AK, szef Oddziału II NIE we Lwowie
• Antoni Iglewski ps. „Antoni”, „Igła”, „Ponar”, „Suseł”, „Nieczuja”, „Vanadi”, „Kujawiak”, „Mazecki”, porucznik, dowódca samodzielnego partyzanckiego Baonu Szturmowego „Suszarnia” 106. dywizji AK.
• Zdzisław Jeziorański ps. „Zych”, „Jan Nowak”, porucznik
• Eugeniusz Kaszyński ps. „Zygmunt”, „Nurt”, major, komendant Zgrupowania nr 1 Zgrupowań Partyzanckich Kedywu Okręgu Radomsko-Kieleckiego AK „Ponury” w Górach Świętokrzyskich, po odwołaniu „Ponurego” dowódca zgrupowań
• Władysław Kochański ps. „Bomba”, „Wujek”, kapitan, dowódca oddziału partyzanckiego AK, jeden z przywódców polskiej samoobrony na Wołyniu
• Wacław Kopisto ps. „Kra”, major, oficer Wachlarza i 27 Wołyńskiej DP AK, uczestnik akcji pińskiej
• Bolesław Kontrym ps. „Żmudzin”, „Biały”, „Bielski”, „Cichocki”, major, dowódca III odcinka Wachlarza, szef służby śledczej w Głównym Inspektoracie PKB, uczestnik powstania warszawskiego, skazany na karę śmierci i stracony w styczniu 1953
• Elżbieta Zawacka ps. „Zo”, „Zoya”, generał brygady, profesor, jedyna kobieta wśród cichociemnych
• Kazimierz Iranek-Osmecki, ps."Makary", "Pstrąg", Szef Oddziału II Komendy Głównej AK, płk dypl. 

źródło: wikipedia

więcej informacji: wikipedia, Cichociemni-encyklopedia