Rok 2019


Podczas 67. posiedzenia posłowie zdecydowali o ustanowieniu patronów 2019 roku. Uhonorowani w ten sposób będą:

Gustaw Herling-Grudziński, Anna Walentynowicz, Stanisław Moniuszko,

a także wydarzenia:

Unia Lubelska, Powstania Śląskie

Gustaw Herling-Grudziński - jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy XX wieku, dziennikarz, eseista, krytyk literacki, tłumacz. W uchwale Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie ustanowienia roku 2019 Rokiem Gustawa Herlinga-Grudzińskiego napisano: „Losy i twórczość Gustawa Herlinga-Grudzińskiego stanowią świadectwo cierpień i czynów człowieka, któremu przyszło przeżyć czasy totalitarnej przemocy i kryzysu wartości.[…] Książka „Inny świat” była pierwszym w literaturze światowej, artystycznie doskonałym, pełnym miłosierdzia oraz nadziei świadectwem martyrologii więźniów sowieckiego łagru. Napisał ją zaledwie 30-letni autor, który sam doświadczył okrucieństwa komunistycznego miejsca kaźni.” 

Gustaw Herling-Grudziński urodził się 20 maja 1919 roku w Kielcach. Tutaj uczęszczał do Gimnazjum im. Mikołaja Reja. Po jego ukończeniu dwa lata (1937-1939) studiował filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim. Debiutował reportażami w piśmie warszawskiej młodzieży szkolnej  „Kuźnia Młodych”  (1935). Artykuły i recenzje publikował w czasopismach „Pion”, „Ateneum”, „Nowy Wyraz”, „Orka na Ugorze”; był członkiem Warszawskiego Koła Polonistów. 15 października 1939 roku z grupą kolegów założył  Polska Ludową Akcje Niepodległościową (PLAN) – jedną z pierwszych organizacji konspiracyjnych. W listopadzie jako emisariusz PLAN wyruszył na Zachód przez Litwę. Z braku środków przerwał podróż we Lwowie. W poszukiwaniu pracy  dotarł do Grodna, gdzie  znalazł zatrudnienie w Teatrze Kukiełek M. i J. Jaremów.  W marcu 1940 roku próbował przedostać się na Litwę, ale został aresztowany przez NKWD przy przekraczaniu niemiecko-sowieckiej linii demarkacyjnej. Oskarżono go o szpiegostwo i skazano na 5 lat pobytu w obozach. Od czerwca do listopada przebywał w więzieniach w Witebsku, Leningradzie i Wołgogradzie.  Potem został przewieziony do obozu pracy w Jercewie koło Archangielska.  Po dramatycznej głodówce,  20 stycznia 1942 roku został zwolniony na mocy układu Sikorski-Majski. Wstrząsający opis obozowego życia zawarł w książce „Inny świat”.

12 marca 1942 roku udało mu się dołączyć do Armii Polskiej gen. Andersa, z którą  dotarł do Włoch. W maju 1944 roku jako radiotelegrafista 3. Dywizji Strzelców Karpackich wziął udział w bitwie pod Monte Cassino, odznaczony krzyżem Virtuti Militari. Po wojnie nie wrócił do Polski. Początkowo zamieszkał w Rzymie. W 1945 roku opublikował zbiór szkiców „Żywi i umarli”, był członkiem zarządu rzymskiej sekcji polskiego Pen Clubu, współzałożycielem miesięcznika literackiego „Kultura” i Instytutu Literackiego. Nie zdecydował się na wyjazd do Francji z redakcją „Kultury”. W 1948 roku przeniósł się do Londynu, gdzie współpracował z tygodnikiem „Wiadomości”. Po śmierci żony Krystyny, pod koniec 1952 roku przeniósł się do Monachium. Kierował działem kulturalnym Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. W 1955 roku zamieszkał na stałe w Neapolu. Jego żoną została Lidia Croce, córka włoskiego filozofa. Współpracował z włoskimi pismami (m. in. „Il Mondo”,  „Il Corriera della Sera”, „La Fiera Letteraria”). W latach 1957-96 ponownie współpracował z „Kulturą” jako jej włoski korespondent i autor. Wspierał opozycję demokratyczna w Polsce (KOR, PPN) i publikacje poza cenzurą.

W PRL informacje na temat Herlinga-Grudzińskiego objęte były cenzurą. Ukazywały się tylko poza nią. Jego najsłynniejsza książka, „Inny świat”, jedno z pierwszych i najdoskonalszych dzieł poświęconych tematyce łagrowej, wydana została w Londynie w 1951 roku. Dwa lata później, również w Londynie, ukazała się po polsku. W Polsce oficjalnie została wydana dopiero w 1988 roku. Gustaw Herling-Grudziński odwiedził Polskę w maju 1991 roku. Odbierając doktorat honoris causa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu powiedział: „Przestałem być pisarzem emigracyjnym, a stałem się pisarzem polskim mieszkającym w Neapolu”. W 1998 roku został uhonorowany Orderem Orła Białego.

Gustaw Herling-Grudziński zmarł 4 lipca 2000 roku w Neapolu i tam został pochowany.

W bibliotece szkolnej znajdziecie następujące książki tego autora: „Inny świat. Zapiski sowieckie”, „Dziennik pisany nocą 1973-1979”, „Żywi i umarli. Szkice literackie”. Zapraszamy do lektury.

 

Anna Walentynowicz (ur. 15 sierpnia 1929 w Siennem, zm. 10 kwietnia 2010 w Smoleńsku) – urodzona w ukraińskiej rodzinie, polska działaczka społeczna, opozycjonistka w PRL, działaczka Wolnych Związków Zawodowych, współzałożycielka NSZZ „Solidarność”. Dama Orderu Orła Białego.

Zginęła w katastrofie polskiego samolotu Tu-154M w Smoleńsku 10 kwietnia 2010 w drodze na obchody 70. rocznicy zbrodni katyńskiej.

 

 

Stanisław Moniuszko(ur. 5 maja 1819 w Ubielu, zm. 4 czerwca 1872 w Warszawie) – polski kompozytor, dyrygent, pedagog, organista; autor ponad 268 pieśni, a także wielu oper, operetek, baletów i muzyki kościelnej. Tworzył muzykę nacechowaną narodowo, wplatając w swoje kompozycje wyraziste elementy folkloru polskiego (melodie i tańce ludowe) oraz wykorzystując utwory polskich poetów (m.in. Jana Kochanowskiego, Adama Mickiewicza). Do jego najsłynniejszych dzieł należą opery: HalkaStraszny dwór i Paria. Jeden z najwybitniejszych kompozytorów polskiego romantyzmu. Jest nazywany ojcem „polskiej opery narodowej”.

 

Unia Lubelskaporozumienie pomiędzy stanami Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego zawarte 1 lipca 1569 na sejmie walnym w Lublinie. Określana jako unia realna, w odróżnieniu od poprzednich, wiążących oba państwa tylko osobą władcy (unia personalna). Została przyjęta 28 czerwca, a podpisana 1 lipca 1569, ostatecznie ratyfikowana przez króla 4 lipca 1569. W jej wyniku powstało państwo znane w historiografii jako Rzeczpospolita Obojga Narodów – ze wspólnym monarchą, herbem, sejmem, walutą, polityką zagraniczną i obronną – zachowano odrębny skarb, urzędy, wojsko i sądownictwo.

 

Powstania Śląskietrzy konflikty zbrojne na Górnym Śląsku, które miały miejsce w latach 1919–1921 między ludnością polską i niemiecką. Odbyły się one w okresie formowania się Państwa Polskiego po zakończeniu I wojny światowej.